Artikel gepubliceerd in De Vlaamse Ondernemer
(www.dvo.be)
Regeren
is vooruitzien, vandaar dat succesvolle bedrijven als 3M continue
speuren naar nieuwe belangrijke toekomstevoluties welke ze gebruiken
om nieuwe ideeën, opportuniteiten en kansen te ontdekken. Wenst
u uw kansen van toekomst te ontdekken, dan kan dit aan de hand van
volgende 7 eenvoudige stappen:
Stap1. Onderken het belang
van toekomstdenken
Professor Gary Hamel was één van de eersten
die het belang van vooruitzien voor bedrijven inzag. In zijn boek
“Competing for the future” stelde hij dat het bedrijf
met de beste vooruitziende blik de beste kansen heeft om een leiderspositie
in te nemen. Elk bedrijf dat enkel succesvol is in herstructureringen
of reengineering maar faalt om de markten van de toekomst te creëren,
zal steeds meer afglijden naar een gevecht rond lage marges en lage
winsten van een business uit het verleden. Om succesvol te zijn moeten
bedrijven erin slagen om als eerste de nieuwe opportuniteiten te zien
die niet gezien worden door teams in andere bedrijven of die door
anderen niet worden benut.
Stap 2. Maak tijd vrij om toekomsttrends
te ontdekken
“Om een goed beeld te hebben van de toekomst en
zijn opportuniteiten”, aldus Gary Hamel, “moet een management
team jaarlijks gedurende enkele maanden bereid zijn 20 tot 50% van
haar tijd hieraan te spenderen. Ook moet ze bereid zijn om dit toekomstbeeld
continu bij te sturen naargelang de toekomst zich verder ontplooit.”
Bedrijfsleiders en managers slagen er dikwijls niet in om tussen de
dagdagelijkse drukke bezigheden in tijd vrij te maken voor de toekomst.
Een tweede stap is dus tijd vrij maken voor de toekomst.
Stap 3. Kijk uit naar verschillende
types van trends
Om een goed toekomstbeeld op te bouwen en toekomstkansen
te identificeren is het nodig om uit te kijken naar de voornaamste
drivers, marktontwikkelingen, doorbraken of trends die een belangrijke
impact zullen hebben op de branche. De meeste van deze trends vallen
onder één van de categorieën demografie, economie,
politiek, ecologie, sociaal-cultureel of technologie. Belangrijke
trends zijn zo bijvoorbeeld: • vergrijzing, •
individualisering, • globalisering, • multiculturele
samenleving, • duurzaamheid en milieubewustzijn, •
instant economy vs. onthaasting, • slimme materialen, technologie,
• girl power, • enzovoort.
De kunst is die trends te ontdekken die belanrijk zijn voor uw eigen
industrie en bedrijf.
Stap 4. Gebruik verschillende
manieren om trends te verzamelen
Bedrijven kunnen diverse manieren gebruiken om de mogelijke
toekomsttrends van een markt in kaart te brengen.
NEEM REGELMATIG VAKLITERATUUR DOOR
In de meeste vakliteratuur vindt je een groot aanbod van artikels
die helpen een beeld te vormen van de toekomsttrends. Zo bijvoorbeeld
artikels over nieuwe producten, nieuwe technologieën, marktevoluties,
marktvoorspellingen, marktonderzoeken, interviews enz. U kan interessante
artikels verzamelen en op regelmaat hiervan een overzicht maken. Dit
kan u bijvoorbeeld gebruiken ter inspiratie bij de aanvang van een
brainstorm.
ORGANISEER EEN BRAINSTORM
Breng medewerkers bij mekaar en doe een “trend”-brainstorm.
Nodig vooral zij uit die zicht hebben op de markt zoals bijvoorbeeld
marketeers, mensen van de klantendienst, verkopers, management, technologiemanagers,
productontwikkelaars enz. Ook mensen met een goed waarnemingsvermogen
en die “anders kijken” kunnen goede trends aanbrengen.
Vraag bij de start van de brainstorm aan iedereen even voor zichzelf
de voornaamste trends neer te schrijven, bij voorkeur op post-it’s.
Doe dan een rondvraag en breng alle trends van iedereen tesamen op
een flipchart. U zal verbaast zien van het resultaat. Hebt u al wat
ervaring met dergelijke brainstorms, probeer dan ook eens mensen van
buiten de organisatie zoals klanten of leveranciers uit te nodigen
om mee te doen. Zij vinden dit meestal ook boeiend en wie weet ontstaan
er wel gezamelijke projecten uit.
BEZOEK REGELMATIG EEN BEURS
Een beurs is dikwijls een hoogtepunt voor een sector en een moment
waar veel bedrijven nieuwe innovatie en producten tonen. Zij kunnen
belangrijke ontwikkelingen aangeven. Tijdens de beurs zijn er tevens
diverse seminaries, events en publikaties die inspiratie bieden. Goed
kijken met aandacht is opnieuw de boodschap. Sommige mensen slagen
er steeds in om andere dingen te zien en te ontdekken dan anderen.
RAADPLEEG OF ORGANISEER MARKTONDERZOEK
Markt- en consumentenonderzoek kunnen ook bepaalde trends aangeven.
Deze onderzoek handelen meestal over klantbehoeften, marktgrootte
en groei of de marktstructuur . Dergelijke onderzoeken peilen meestal
naar de actuele situatie en minder naar de toekomst. Ook zijn de bevragingen
meestal aan een brede groep van gebruikers en de vraag is of zij wel
goed de toekomst kunnen aangeven. Beter is u te richten tot de “lead
user” of zij die steeds het eerst zijn om nieuwe producten te
kopen, te testen en zelf aan te passen aan hun eigen noden. Om de
toekomst en de trends beter in kaart te brengen wordt er steeds meer
beroep gedaan op specifieke methodes zoals future scenario’s,
backcasting, foresight enzovoort.
RAADPLEEG EEN TRENDWATCHER OF FUTUROLOOG
Er bestaan vandaag menig trendwatchers en organisaties die gespecialiseerd
zijn in trendonderzoek en die regelmatig trendpublicaties uitbrengen.
Voorbeelden hiervan zijn Trendwatching.com, Trendwolves, Pocketmarketing,
Bexpertise, Trendslator, Bakas enzovoort. Een trendwatcher is een
persoon die kijkt wat er leeft in de samenleving en die de nieuwste
trends voorspelt en signaleert. Een trendwatcher wordt ook wel aangeduid
met de term futuroloog. Let wel dat u een trendwatcher neemt die bij
voorkeur branche-ervaring heeft. Dikwijls vindt u ook interessante
informatie bij brancheorganisties zelf (bijvoorbeeld Sirris voor technologietrends
) of bij kennisinstituten zoals bijvoorbeeld Flandersdc of.
Stap 5. Maak onderscheid tussen
trends en megatrends
U hebt nu hopelijk een aantal trends geïdentificeerd.
Met sommige van deze trends kan nu een megatrend gemaakt worden. Megatrends
zijn trends die moeten voldoen aan de volgende kenmerken: minstens
dertig jaar houdbaar, overal op de wereld invloed uitoefenen, invloed
hebben op verschillende generaties en goed te onderscheiden/benoemen
zijn. Hebt u zo een megatrend gevonden dan zoekt u een nieuwe naam
voor deze megatrend. U heeft nu een lijst van enkele tientallen relevante
trends en megatrends. Sommigen zijn meer relevant dan andere en het
komt er dus nu op neer om de voornaamste te kiezen.
Stap 6. Kies de belangrijkste
trends en megatrends
Om voldoende draagvlak te creëren in een organisatie
is het van belang dat belangrijke keuzes gezamenlijk worden genomen,
t.t.z. met ieder die een belangrijke rol heeft bij de implementatie.
Om dit vlot te laten verlopen, kan men groepsbeslissingstechnieken
inschakelen zoals bijvoorbeeld de nominal groep techniek of de las
vegas voting techniek. Vooral deze laatste is een vrij eenvoudige
methode om snel tot keuzes te komen. Met deze methode ontvangt elke
deelnemer een aantal punten die ze mogen verdelen over alle verzamelde
trends. Na de stemming worden alle punten per trend samengeteld waardoor
de voornaamste trends snel zichtbaar worden.
Stap 7. Bedenk nu uw kansen
van de toekomst
De uiteindelijk gekozen drivers of trends zijn nu belangrijke
prikkels om te brainstormen . Een veel gebuikte techniek hiervoor
is de brainwalkingmethode. Dit is een bewezen methode waarbij elke
gekozen trend op een flip-overblad komt die dan rondom in een brainstormkamer
worden opgehangen. De groep wordt opgedeeld in groepjes van 1 à
3 personene en elk groepje gaat vervolgens per trend een tiental minuten
brainstormen. Alle ideeën van elke groep worden met post-it’s
bij elke trend genoteerd. De begeleider zorgt ervoor dat iedereen
aan het woord komt en dat er geen kritiek op de geopperde ideeën
wordt geleverd. Meestal duurt deze fase enkele uren. Belangrijk is
dat er in de groep een productieve en creatieve ontspannen sfeer heerst
zodat er een continue stroom van ideeën ontstaat. Een gemiddelde
brainstorm brengt zo makkelijk 100 tot 400 ideeën op afhankelijk
van het aantal deelnemers en de genomen tijd. Gebruik bijvoorbeeld
opnieuw de las vegas voting techniek om de beste toekomstideeën
te selecteren , te besperken en te plannen.